Rendementscalculator
Deel wat je echt hebt gekregen door wat de vergelijking voorspelt. Werkt in grammen of in mol, zolang de eenheden overeenkomen.
Werkelijke opbrengst tegenover theoretische opbrengst
Niet teruggewonnen product
1,5
Verlies in procenten
15%
Procentueel rendement
85%
8,5 ÷ 10 × 100
De formule voor procentueel rendement
Procentueel rendement = Werkelijke opbrengst ÷ Theoretische opbrengst × 100
Beide opbrengsten moeten in dezelfde eenheid staan. Gram tegen gram, of mol tegen mol. Deze twee door elkaar halen is de meest voorkomende oorzaak van een fout antwoord, en de eenheden vallen niet weg om je te waarschuwen.
Uitgewerkt voorbeeld — je isoleerde 8,5 g, de vergelijking voorspelt 10 g
8,5 ÷ 10 = 0,85
0,85 × 100 = 85
Het procentuele rendement is dus 85%.
De theoretische opbrengst bepalen
- Balanceer de vergelijking.
- Bepaal welk reagens beperkend is — zet elke beginmassa om naar mol en deel door de coëfficiënt. Het kleinste resultaat is het beperkende reagens.
- Pas de molverhouding toe om mol product te krijgen.
- Vermenigvuldig met de molaire massa van het product om grammen te krijgen.
Stap 2 is waar de meeste fouten ontstaan. Het verkeerde beperkende reagens gebruiken geeft een theoretische opbrengst die te hoog of te laag is, en het procentuele rendement erft die fout zonder enig teken dat er iets misgaat.
Een rendement boven 100% wijst op een fout
Je kunt niet meer product maken dan de atomen toelaten. Een waarde boven 100% wijst altijd op een van deze oorzaken:
- Het monster is vochtig. Achtergebleven oplosmiddel voegt massa toe. Droog tot constant gewicht en weeg opnieuw.
- Het product is onzuiver. Onomgezet uitgangsmateriaal of bijproduct wordt meegewogen als product.
- De theoretische opbrengst klopt niet. Meestal door het verkeerde beperkende reagens, of een onbalans in de vergelijking.
Waarom rendementen nooit 100% zijn
- Product gaat verloren op filtreerpapier en glaswerk bij elke overdracht.
- Sommige reacties bereiken evenwicht voordat ze volledig zijn.
- Nevenreacties verbruiken uitgangsmateriaal.
- Zuivering verwijdert product samen met de onzuiverheden.
Bij een synthese met meerdere stappen vermenigvuldigen de rendementen zich. Vier stappen van elk 80% geven 0,8⁴ = 41% in totaal, daarom beoordeel je lange routes op het totale cijfer en niet op één stap.
Veelgestelde vragen
- Wat is de formule voor procentueel rendement?
- Procentueel rendement = werkelijke opbrengst ÷ theoretische opbrengst × 100. Beide opbrengsten moeten in dezelfde eenheid staan, gram of mol.
- Kan het procentuele rendement boven 100% liggen?
- Chemisch gezien niet. Een waarde boven 100% betekent dat het product nog vochtig is van oplosmiddel, onomgezet uitgangsmateriaal bevat, of dat de theoretische opbrengst verkeerd is berekend. Droog het monster en controleer het beperkende reagens.
- Hoe bepaal ik de theoretische opbrengst?
- Bepaal het beperkende reagens, zet de massa ervan om naar mol, pas de molverhouding uit de gebalanceerde vergelijking toe, en zet het resultaat terug om naar massa van het product.
- Wat geldt als een goed procentueel rendement?
- Dat hangt af van de reactie. Boven 90% is uitstekend voor een eenvoudige synthese. Een route met meerdere stappen kan al geslaagd heten ruim onder 50%, omdat elke stap het verlies vermenigvuldigt.